Blogs

Voelbare vrijheid – Leonore’s Fidelio

Beethovens 'Fidelio' stelt universele waarden centraal; vrijheid, trouw, gerechtigheid. Zijn heldin Leonore/Fidelio riskeert haar leven om haar geliefde Florestan uit politieke gevangenschap te bevrijden. In het kader van het vrijheidsthema is een uitvoering een logische gedachte. Zeker wanneer Justitie de Penitentiaire Inrichting Noordsingel ervoor ter beschikking stelt.

De makers van het Kameroperahuis hebben zich bevrijd van de ketenen om Beethovens muziek zoveel mogelijk naar deze omstandigheden te vertalen. In plaats daarvan projecteren ze met name zijn thematiek op onze actualiteit; op de positie van vluchtelingen, vreemdelingen, illegalen.

Door Justitie-personeel begeleid, staan we in rijen achter een witte lijn te wachten totdat we groepsgewijs verder mogen. Met nadruk wordt gesteld dat stilte de norm is. Als we de gallerij betreden, krijgt ieder een cel toebedeeld en valt de deur achter me dicht. De dramatische waarde daarvan is vele malen groter dan een indrukwekkend theaterdecor.

Ik neem de ruimte en de spaarzame aankleding in me op, en ga aan een kleine muurtafel zitten. Uit de luidspreker klinken strakke tonen en een vrouwenstem voegt daar zingend een tekst aan toe. Deze ligt ook voor me, als een brief. Zij, Leonore, speekt mij, Faisal, toe. In haar wereld klinken soms vogelgeluiden, zij is vrij. En toch ook weer niet, want ik zit binnen en dat houdt haar gevangen. De luidspreker vervormt de tonen. Tonen in mono. Monotoon.

In de centrale hal vormen bewakers een muzikaal trio – pianoklanken uit een keyboard en mededelingen via de intercom. Percussie benadrukt het gevangenisprotocol; zo horen zaken te gaan, in een vast ritme. De bewakers zijn net zo goed gevangenen; klem in procedure en gedragscode. Alleen de cello biedt warmte en troost met haar lange lijnen. Ik vermoed dat de cello Leonore heet.

We worden naar een donkere gang geleid. Een vluchteling als gevangene draagt een t-shirt met 'I love NY' erop. Vrijheid zo dicht op de huid, en toch zo ver weg. Een bewaakster spreekt hem aan, laat compassie doorschemeren. Hij wordt kwaad: behandel je me als een mens? Ze toont hoe serieus ze is, door haar uniform uit te trekken, en hem als vrouw aan te spreken. Hoe strafbaar dit ook is, ze wil hem redden. Ik vermoed dat de bewaakster Leonore heet.

Via de centrale hal lopen we tenslotte door de 'gang van de uitgeprocedeerden' naar buiten. Een koor zingt ons toe: 'O wat een vreugde, in de open lucht.' Faisal/Florestan gaat ons voor. Het voelt vreemd om zomaar de straat op te lopen. Berichtgeving in de krant, beelden op tv. Hoe dichtbij het ook komt, je blijft ernaar kijken vanuit de onbewuste gedachte 'dit kan mij niet overkomen'. Ik vermoed dat zo'n gedachte ook door het hoofd van vele vluchtelingen is geschoten. En toch bevind je je opeens in een Nederlandse cel. Ik. Zij.

(Deze blogpost is een sterk verkorte versie van een recensie voor Place de l'Opera, het online operamagazine.)

afbeelding van Marc van der  Heijde

door: Marc van der Heijde

Marc combineert zijn liefde voor klassieke muziek met zijn professionele expertise. Hij ondersteunt musici, muziekensembles en -organisaties, zie www.greenroomcreatives.nl

Terug

Reageer

* Verplichte velden