Blogs

Moby Dick en de Emotionele Walvisvaart

We kennen allemaal het verhaal van Moby Dick en de maniakale kapitein Ahab die de walvis uit bloeddorstige wraakzucht over de zeeën najaagt. Toen ik in de programmaomschrijving van de Operadagen 2013 de titel zag was ik dan ook meteen verkocht: wat zou mooier zijn dan klassieke opera gebaseerd op de kleurrijke figuren uit het boek van Melville, gecombineerd met een meeslepend avontuur van obsessie, jacht en zeevaart? De voorstelling op 1 juni 's avond in de Schouwburg kwam dan ook als een vreemde, maar aangename verassing.

Muziektheatergezelschap De Veenfabriek speelt samen met Schauspielhaus Bochum 'Moby Dick – Het Concert'. Laat het een titel wezen die naar eigen verwachtingen geïnterpreerd kan worden. Zo verwachtte ondergetekende een orkestbak en een klassiek operadecor, maar werd ik op de avond zelf getrakteert op een gestileerd tafereel dat nog het meeste weg had van een dadaïstisch rockconcert. De spelers dragen een obscuur kostuum van bontmantels en hotpants. Het decor bestaat uit houten podiumelementen, instrumenten en een hoge scheidsrechtersstoel, met her en der een met water gevulde fitnessbal als stoel. Op de achterwand wordt gespeeld met projecties op een scherm en doorschijnende figureren op de achtergrond, belichting vanachter het scherm. En gedurende het stuk wandelt de walvis, gepersonificeerd door actrice Therese Dörr, die een ijzingwekkend walvislied zingt terwijl ze speels de bemanning van de Pequod teistert.

5 Emoties van Zelfvernietiging
Inversie en juxtapositie voeren de hoofdtoon bij wijze van een levensbeschouwelijke dimensie van de voorstelling. Het stuk wordt grofweg ingedeeld in 5 monologen door de spelers. Iedere monoloog vertolkt een zelfdestructieve emotie of gemoedstoestand. Neem bijvoorbeeld de eerste stuurman, die bij aanvang van zijn monoloog helder en rationeel klinkt, maar gedurende zijn monoloog wegzakt in een neerwaartse spiraal van wanhoop en doelloosheid. Wanneer hij de ware aard van het oneindigheidssymbool meent te hebben ontdekt ontneemt hij zichzelf van het leven door, naar religieuze symboliek, twee muntstukken, "dit door het midden gehakte oneindigheidsteken", in zijn ogen te plaatsen, waarmee hij de eindeloze neergang van wanhoop en doelloosheid verbreekt.
Een ander goed voorbeeld is de laatste monoloog, van Ahab, althans de kapitein. De juxtapositie van de emotie uit het originele verhaal en zijn monoloog is onmiskenbaar: in plaats van een obsessieve éénzijdige haat verlangt de kapitein naar de walvis, en de walvis naar hem. Het stuk sluit dan ook af als de kapitein en de walvis in een innige, bloedige omhelzing naar de bodem van de oceaan zinken.
Nietzsche schreef ooit dat als je lang genoeg in een afgrond staart, de afgrond ook in jou terugstaart. Gedurende het stuk wordt op het scherm achter het podium een gat geprojecteerd, van waaruit de bemanningsleden lijken uit de walvis omhoog te turen. Naar de maan, de zee of het binnenste van de ziel. Of is dit andersom, en kijkt de eeuwenoude walvis hierdoor terug naar de bemanning? De inversie van emoties, beeld en geluid maken het stuk tot een prikkelende zoektocht naar geloof, emotie en liefde. Een bijzondere prestatie van beide gezelschappen, met de ruige muziek van band TRACK.

afbeelding van Meng  Li

door: Meng Li

Meng Li (1988) is master rechtenstudent aan de Erasmus Universiteit en ondernemer (oprichter reclamebureau SKNDAL). Hij heeft een brede smaak in muziek, theater en film, en uit pure nieuwsgierigheid proefde hij tijdens de Operadagen Rotterdam 2011 van opera en klassieke zang. Voor het festival schreef hij enkele korte blogs over zijn ervaringen. Dit jaar keert hij terug naar de Operadagen om te kijken hoeveel van de opgedane liefde voor opera en zang is blijven hangen...

Terug

Reageer

* Verplichte velden