Blogs

Mahler - In extase zonder pillen

Het concert van de Düsseldorfer Symphoniker onder leiding van de vermaarde Eliahu Inbal lijkt een vreemde eend in de Operadagen-bijt. Totdat je beseft dat beide programmaonderdelen, Lieder eines fahrenden Gesellen en de Vijfde symfonie, het verhaal vertellen van een individu dat zich door afwijzing en tegenslag heen moet worstelen. Dat thema meandert door de Operadagen; niet alleen van dit jaar.

In de Lieder komen Schubertiaanse elementen terug: liefde en teleurstelling, een reis (of vlucht), de dood en de droom. Het karakter van Mahlers muziek gaat rechtstreeks naar de zenuw; hier geen stilering rond de tekst maar hoorbare pijn. De Duitse mezzosopraan Iris Vermillion heeft een stem die opvallend vol en warm in het laag is. Ze heeft misschien daardoor wat moeite met de verschillen in definitie van klinkers, maar smeedt met veel betrokkenheid en een mooi, beperkt vibrato een band met het orkest.

Ach, wat heeft Mahler daar iets moois gemaakt. En wat weet Inbal dat fijne weefsel met grote transparantie te laten spelen. Hier en daar haalt de componist een detail op met een klein figuurtje van een blazer of strijker. En de dirigent blaast het vervolgens feilloos leven in met zijn lyrische en compleet natuurlijke interpretatie. Door de liederen vrijwel direct op elkaar te laten volgen, transformeert de cyclus werkelijk tot één gevoelsbundel.

Toen Mahler bij één van zijn minder succesvolle uitvoeringen zei: 'Mijn tijd komt nog' had hij nooit kunnen bevroeden dat zijn Vijfde symfonie in een serie met de titel 'Music for the Millions' terecht zou komen. Ook een ruime eeuw na de première van dit werk is dit niet vanzelfsprekend. Het overbekende 'Adagietto' zal eraan ten grondslag liggen, maar daarvóór hebben we wel het extreme tweede deel moeten overwinnen. 'Stürmisch bewegt' zijn slechts woorden, het deel laat ons echter grenzenloos alle hoeken van vertwijfeling voelen.

Maar wacht – de symfonie begint subliem dankzij de strakheid en toonvorming van de trompettist, die met name genoemd moet worden: Bassam Mussad. De héle kopersectie is om te smullen; de hoornisten in het derde deel overstijgen net zozeer de grondstoffelijkheid en techniek van hun instrument. Inbal weet ook in de complexe gedeelten de transparantie te behouden. In het beroemde vijfde deel regeren dan de harp en de strijkers. Inbal geeft geen moment toe aan 'Schmalz'; hij bouwt de lijnen strak en zonder sentimentaliteit op.

Met de levendige houtblazers in het vijfde deel hebben we dan alle orkestsecties voorbij horen komen en besluit Mahler zijn tocht op een magistrale wijze die zijn doel niet voorbij schiet. De zaal ontploft. Een diepe buiging voor het orkest en maestro Inbal. En voor mijn held, baas Bassam!

afbeelding van Marc van der  Heijde

door: Marc van der Heijde

Marc combineert zijn liefde voor klassieke muziek met zijn professionele expertise. Hij ondersteunt musici, muziekensembles en -organisaties, zie www.greenroomcreatives.nl

Terug