Blogs

Genie introduceert "unendliche Melodie"

Een van de meest briljante en hoogstaande artistieke prestaties ontsproten uit de menselijke geest staat op zijn conto. Opera zou nooit meer hetzelfde zijn. Hij maakte van muziektheater een vehikel van expressie van de meest complexe emotionele en psychologiserende issues. Maar op de eerste plaats geldt zijn belang in de zeggingskracht gelegen in zijn compositorisch vernieuwend en grensverleggende, bij tijd en wijlen hypnotiserende klankpatronen en structuren, gegoten in leitmotieven die orgastisch organisch het publiek weet te boeien, verleiden en in een spaarzaam gedoseerd momentum diep weet te ontroeren. Richard Wagner (Leipzig, 1813- Venetie, 1883) is een genie, die de loop van de muziekgeschiedenis wezenlijk heeft veranderd.

Voortkomend uit origineel scheppend vernuft 'Wagner' zag het fenomeen "Gesamtkunstwerk" het levenslicht. 'Der Ring des Nibelungen', zijn Magnum Opus, is daar het ultieme voorbeeld van. Een totaalkunstwerk van ongekende duur, structuur en dramaturgische mengeling & marriage tussen muzieklijnen, libretto en verhaallijn ontwikkeling. Het genie van Wagner staat buiten kijf. Zijn moraliteit, en met hem dat van vele tijdgenoten, kan niet echt bogen op onkreukbaarheid. Zijn antisemitisme moet altijd worden genoemd, vaak ter legitimatie van een loftrompet die dan ('niet te luid graag') mag klinken. Zijn talent om vrouwen, 't liefst getrouwd, de zijne te maken ondanks zijn bescheiden lengte, vraagt bijna nooit om vermelding in de legitimatie enig schrijven. De tijdgeest, met steeds haar eigen moraal, preferenties en decadenties, kan verkeren. Wagner aanrekenen dat de nazi's hem in diens zorgvuldig opgebouwde propagandamachine hebben geïncorporeerd is een anachronisme. En, ethiek en esthetiek behoeven geen bal met elkaar van doen te hebben? Dat pleit de kleine grootse man zeker niet vrij. Zijn geschrift 'Das Judentum in der Musik (1850)', is een frontale aanval op de componisten Meyerbeer en Mendelsohn in 't bijzonder en 't Jodendom in 't algemeen. De adoratie van Wagner, met name in zijn thuisbasis Bayreuth, neemt soms ridicule proporties aan. En, door de dictator van 't Duitse Rijk tussen 1933-1945, Adolf Hitler, geadoreerd worden, leukt een cv (met terugwerkende kracht) ook niet echt op. Zijn belang voor de muziek, en in groter perspectief de Westerse Cultuur, is en blijft echter evident. Revolutie en Vrijheid zijn Wagner dan ook op 't lijf geschreven! Wagners breuk met de tot dan toe geldende norm, waarbij onderscheid tussen de aria (de zang) en het recitatief (het gesprokene) de standaard is, geeft aan het orkest een grotere, nieuwe rol. De orkestmelodie wordt meer dan begeleiding van de handeling en krijgt een eigen functie in het drama. Wagner zorgt voor een revolutie met de introductie van zijn zogeheten 'unendliche Melodie': het principe van de doorlopende muziekstroom. Deze onafgebroken melodielijn wordt gedragen door 't orkest, dat zich bedient van leitmotiven. Dit zijn steeds terugkerende muzikale thema's of herkenningsmelodieën die een persoon, gevoel, object, gebeurtenis, symbool of herinnering voorstellen en die telkens met een veranderende situatie, een wijziging of aanpassing ondergaan. Wagner weeft een muzikaal web met als enige doel het dienen van het drama. Briljant. Drama dat zich middels voortstuwende leitmotieven voortbeweegt in de ultieme drang zich in een Gesamtkunstwerk te openbaren..

Natuurlijk staat Wagner ook tijdens de Opera Dagen Rotterdam op 't menu. Naast een uiterst obscuur en zelden te zien filmprogram geïnitieerd door het Goethe Instituut ook live uitgevoerde klanken. Tristan und Isolde, algemeen gezien als het ontluiken en 't voor 't eerst klinken van atonaliteit, kunt u beleven op de slotavond van 't festival.

Ter gelegenheid van het Wagner-jaar drie Duitse films tijdens de ODR, waarin de muziek of de persoon van Richard Wagner een centrale plaats inneemt. Andere hoofdpersonen: Ludwig II, koning van Beieren, en theatergenie Christoph Schlingensief.

Wagner @ ODR:
Donderdag, 30 mei @ de kleine zaal @ de Rotterdamse Schouwburg: GRATIS toegang
16:00 uur: Das Schweigen am Starnberger See, D 1920, regie: Rolf Raffé, 82 min.
17:45 uur: Der zweite Traum. Schlingensief inszeniert Wagner in Manaus, D 2009, regie: Lennart Laberenz, 60 min.
19:00 uur: Ludwig – Requiem für einen jungfräulichen König, D 1972, regie: Hans-Jürgen Syberberg, 134 min

Wagners muziek kunt u ook live horen in het slotconcert op zondag 2 juni door de Nationale Reisopera, die een fragment uit Tristan und Isolde brengen. Ook nu weer (2013, WAGNER –jaar) vinden er uitvoeringen te over plaats, wereldwijd. De bejubelde uitvoering in de regie van Pierre Audi, door de Nederlandse Opera met als dirigent Hartmut Haenchen mag zich gedurende dit jaar weer verheugen op een reprise. Een niet te missen uitvoering!

afbeelding van Siegfried  Rengaw

door: Siegfried Rengaw

Van beroep: jager (jaagt de Graal na), opleiding: Akademie für Entartete Kunst Berlin. Hobby's : tuinieren, postzegels verzamelen, anarchistisch mentaal masseren en Kunst (-jes) leveren, consumeren, absorberen en castreren. Geboren: Braunau am Inn. Levensmotto: Liberté, égalité, fraternité

Terug

Reageer

* Verplichte velden